"Ondernemen in een coöperatie is een feestje!"

Veelgestelde vragen en antwoorden

Hoe werkt coöperatief ondernemen? Wat is een sociale coöperatie? Hoe zet je een coöperatie op of ondersteun je dit als gemeente? Ontdek het via de veelgestelde vragen.

 

Wat is het voordeel van ondernemen binnen een coöperatie?

Parttime ondernemen binnen een sociale coöperatie is een oplossing voor mensen die vanuit een bijstandsuitkering willen ondernemen, maar voor wie de stap om op eigen kracht een fulltime onderneming te starten te groot is. Bij deze vorm van ondernemen gaan mensen parttime (dat wil zeggen: naar vermogen) en met behoud van uitkering aan de slag om hun eigen bedrijfje op te bouwen onder de vleugels van een coöperatie. Zij versterken elkaar en vangen samen tegenslagen op.

De deelnemers richten zich op datgene waar ze goed in zijn, de coöperatie helpt hen met overkoepelende zaken als administratie, inkoop en huisvesting. Doordat de ondernemers bedrijfsaannemelijke kosten kunnen declareren en een deel van hun omzet mogen sparen voor hun eigen ontwikkeling, neemt hun bestedingsruimte (of koopkracht) voorzichtig toe. Daarnaast neemt hun sociale armoede af: mensen raken uit een sociaal isolement, krijgen contacten, komen vaker buitenshuis. Ze doen weer mee aan het arbeidsproces. Hun zelfvertrouwen en eigenwaarde nemen toe.

Wat is een sociale coöperatie precies?

Een sociale coöperatie is een speciale soort vereniging die overeenkomsten aangaat met en voor haar leden. Zo'n coöperatie kan functioneren als een sociaal bedrijf waar mensen binnen een regelluwe zone en met behoud van hun (bijstands)uitkering in gezamenlijkheid en naar vermogen hun eigen bedrijf(je) kunnen opzetten en opbouwen. Ieder heeft dus een eigen product of dienst om te verkopen, of men werkt samen aan opdrachten. Over deze soort sociale coöperaties gaat het hier. We noemen deze vorm van coöperaties ook wel scharrelondernemerscoöperaties.

De sociale coöperatie:

  1. Heeft primair een maatschappelijke missie: impact first!
  2. Realiseert die missie als zelfstandige onderneming die diensten en/of producten levert
  3. Is financieel zelfvoorzienend en dus beperkt of onafhankelijk van giften of subsidies
  4. Bundelt krachten: je doet het samen met elkaar

Voor wie is zo’n sociale coöperatie bedoeld?

Ondernemen in een sociale coöperatie is bedoeld voor ondernemende mensen die vanuit een (bijstands)uitkering werk willen maken van hun passie en talent. Dit kunnen ook mensen zijn die (net) niet in aanmerking komen voor bijvoorbeeld BBZ (Besluit Bijstand Zelfstandigen), ZZP-ers die het net niet redden en aan moeten kloppen bij de bijstand of NUG-ers (Niet-Uitkeringsgerechtigden).

Wat voor soort bedrijfje kun je via een coöperatie starten?

Eigenlijk is alles mogelijk. Je kunt een dienst of product aanbieden die past bij jouw interesse of talent. Naaien, koken, klussen, tuinieren … het kan allemaal. Wel is het belangrijk om met een aantal dingen rekeningen te houden: is er een markt voor jouw dienst of product? Je moet immers wel omzet gaan maken. Het kan ook een goed idee zijn om te kijken of jouw dienst of product een link heeft met die van andere coöperatieleden. Zo kun je elkaar aanvullen, of samen grotere projecten uitvoeren.

Wat zijn de voor- en nadelen van deze vorm van ondernemen?

Coöperatief ondernemen heeft met name veel voordelen. Zo sta je samen sterker, kun je kosten delen en kun je privé-aansprakelijkheid van deelnemers uitsluiten. Er zijn ook nadelen. Een coöperatie wordt democratisch bestuurd door de leden. Zoveel leden, zoveel meningen. Besluitvorming kan daardoor traag gaan. Ook moet je eigen belangen voortdurend afwegen tegen gezamenlijke belangen. We zetten enkele voor- en nadelen op een rij:

 

Voordelen:

  • Gezamenlijk sta je sterker: er is altijd een collega die je kan helpen en samen kun je grotere projecten doen
  • Er zijn schaalvoordelen te behalen en je kunt kosten delen
  • Er is vrijheid/flexibiliteit bij de vormgeving van de statuten. 
  • Winst van de coöperatie kan uitgekeerd worden aan de leden, (of certificaten of aandelen)
  • Het toe- en uittreden van leden is eenvoudig
  • Mogelijkheid tot uitsluiten van privé aansprakelijkheid van de deelnemers 
  • Geen vennootschap- en dividendbelasting
  • Duurzame bedrijfsvoering: de leden eigenaar zijn van de coöperatie, betrokken houding
  • Gemeenschappelijk belang houdt de balans en dus de organisatie in stand

 

Nadelen:

  • Democratisch besturingsproces kan stroperig zijn
  • Zoveel leden, zoveel meningen
  • Individueel belang van de leden ten opzichte van het gemeenschappelijk belang 
  • ‘Vermogen in de dode hand’ (niet kunnen beschikken over het vermogen behalve bij opheffing)
  • Door gedeeld eigendom, kan vermogen niet optimaal efficiënt beheerd worden
  • Verplichting tot opstellen van jaarstukken 

 

Hoe zet ik zo’n sociale coöperatie op?

Je wilt zelf een coöperatie starten, maar hoe pak je dat aan? Download het Stappenplan en ontdek hoe je in vier stappen een sociale coöperatie opricht en waar je bij iedere stap op moet letten. 

Kan ik ook ondersteuning krijgen bij het opzetten van een sociale coöperatie?

Cordaid en de Tientjes Academie, de initiatiefnemers achter deze vorm van ondernemen, bieden advies, kennis, expertise en ondersteuning aan bij het opzetten van een coöperatie. Vraag naar de mogelijkheden via info@ondernemenmeteenuitkering.nl.

Als gemeente willen we deze vorm van ondernemen graag mogelijk maken. Hoe doen we dat?

Een sociale coöperatie wordt opgezet vanuit de doelgroep zelf. Als gemeente kunt u startende coöperaties ondersteunen en faciliteren door een zogenaamde regelluwe zone mogelijk te maken. Deze regelluwe zone geeft de coöperatieleden de mogelijkheden met behoud van uitkering en met vrijstelling van sollicitatieplicht aan de coöperatie deel te nemen en hun bedrijf op te starten. De sociale coöperatie kan worden gezien als alternatief re-integratie traject.

Daarnaast kunt u als gemeente actief meedenken over een eventuele locatie of een klein startkapitaal en kunt u mensen met een bijstandsuitkering doorverwijzen naar de coöperatie zodra deze van start is gegaan.

In de wegwijzer ‘Wat is coöperatief scharrelondernemerschap?’ leest u meer over de ondersteuning die u als gemeente kunt bieden. Wilt u eerst meer weten over het concept scharrelcoöperaties? Bezoek dan een coöperatie via ons bezoekprogramma. U ziet en hoort zo hoe een coöperatie in de praktijk functioneert en welk perspectief een coöperatie haar leden biedt.

Cordaid en de Tientjes Academie kunnen gemeenten ook begeleiden en adviseren bij het inrichten van een regelluwe zone. Vraag naar de mogelijkheden via info@ondernemenmeteenuitkering.nl.

Jullie hebben het over een regelluwe zone. Wat is dat?

Met een bijstandsuitkering mag je niet bijverdienen, je niet inschrijven in de Kamer van Koophandel, moet je solliciteren en kun je worden opgeroepen voor activiteiten van de sociale dienst. In een coöperatie voor scharrelondernemers spreek je met de gemeente af dat een aantal van die regels vervalt. Zo schrijft de coöperatie zich in bij de Kamer van Koophandel en gaan de leden als bijstandsgerechtigden ondernemen onder de vlag van de coöperatie. De sollicitatieplicht kan vervallen, evenals deelname aan allerlei activiteiten. Deze afspraken samen vormen de regulluwe zone. 

Hier tegenover staan wel verplichtingen voor de deelnemers. Zij moeten (via de coöperatie) een transparante boekhouding voeren en zich inzetten voor de coöperatie en voor hun onderneming. Zij bespreken met hun klantmanager tenminste jaarlijks de voortgang van hun bedrijf en spreken daarbij af een minimale gemiddelde winst van (bijvoorbeeld) € 100,- per maand te gaan behalen (na 6 maanden).

Welke regels gelden wel en welke niet binnen zo’n regelluwe zone?

Over het algemeen worden binnen een regelluwe zone de volgende afspraken gemaakt:

  • Deelnemers krijgen toestemming voor deelname aan een coöperatie;
  • Deelname aan een coöperatie geldt als re-integratie of activeringstraject: hiermee is de deelnemer vrijgesteld van andere re-integratie of activeringstrajecten;
  • Deelnemers worden – indien van toepassing – vrijgesteld van sollicitatieplicht;
  • Deelnemers stellen met de coöperatie en/of hun klantmanager een trajectplan op waarin zij doelen stellen ten aanzien van hun persoonlijke ontwikkeling, hun bijdrage aan de coöperatie en hun te verwachte omzet;
  • Deelnemers mogen bedrijfsaannemelijke kosten declareren uit hun persoonlijke omzet, die wordt bijgehouden in een administratieve thermometer. Deze kosten worden transparant opgenomen in de bedrijfsadministratie van de coöperatie;
  • Daarnaast spaart elke scharrelondernemer bij een omzet boven €500,- 10% in een gezamenlijke opleidingspot;
  • Facturen voor geleverde diensten of producten worden door de coöperatie verstuurd, geïnd en verwerkt;
  • Deelnemers verrichten naast hun inzet voor hun eigen bedrijf ook werk voor de coöperatie. 

Wat levert deze vorm van ondernemen op?

Ondernemen in een sociale coöperatie zorgt ervoor dat deelnemers niet langer aan de zijlijn staan, maar weer meedoen, zich kunnen ontwikkelen, enige financiële ruimte hebben om te investeren in hun bedrijf en weer aan het stuur van hun eigen leven staan. Zij betalen (bij voldoende omzet) een deel van hun uitkering terug en kunnen mogelijk volledig uitstromen uit de uitkering. Dit levert schadelastbeperking voor de gemeente op. Coöperaties leveren ook een positieve bijdrage aan de samenleving. Ze bieden producten en diensten aan tegen marktconforme prijzen of tegen aangepaste prijzen voor mensen met lage inkomens, zodat ook zij weer meedoen aan de economie. Coöperatieleden zijn tot slot een positief voorbeeld voor elkaar en voor anderen.

Kan ik als bedrijf, organisatie of individu ook iets betekenen voor een startende coöperatie?

Als (lokaal) bedrijf, maatschappelijke organisatie of betrokken particulier kun je een startende coöperatie op allerlei manieren ondersteunen: met kennis, met contacten, met ruimte of met afzetmogelijkheden.

Wil je weten of er bij jou in de buurt een startende coöperatie is die uw support goed kan gebruiken, neem dan contact op met Marten Tjaart Raadsveld via mtr@cordaid.org

Waar vind ik meer informatie?

Hieronder kunt u het 'Stappenplan voor coöperatief scharrelonderschap' downloaden, waarin in vier stappen staat beschreven hoe je zelf een coöperatie kunt opzetten. Ook is daar de wegwijzer 'Wat is coöperatief scharrelondnemerschap?' te downloaden. Daarin staat alle gedetailleerde informatie over deze vorm van ondernemen met behoud van uitkering.

Neem voor vragen of advies op maat contact met ons op. 

Meer weten?

Download het beknopte 'Stappenplan voor coöperatief ondernemen' of de uitgebreide 'Wegwijzer coöperatief scharrelondernemerschap'

Wilt u onderstaande documenten downloaden, vul dan eerst hieronder uw naam en emailadres in. Zodra u uw gegevens heeft verzonden, zijn de documenten downloadbaar. Wij gebruiken uw gegevens om eventueel contact op te nemen om meer te horen over uw initiatief of coöperatie.

Deel dit via: